Zakład Fizyki Promieniowania Kosmicznego IPJ w Łodzi
Masterclass2006

2nd European Masterclasses for High School Students
Hands on Particle Physics Masterclasses (HoC)
Discover the world of Quarks and Leptons with real data

II Europejskie Warsztaty dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych
Warsztaty: Fizyka cząstek elementarnych


Informacje o warsztatach
Spodziewamy się, że w dniach od 6 do 21 marca ok. 2500 uczniów szkół ponadgimnazjalnych z 18 krajów w Europie (wiek 14-19 lat) weźmie udział w warsztatach dotyczących fizyki cząstek elementarnych. W około 60 ośrodkach naukowych uczniowie wysłuchają wykładów uczonych badających omawiane zjawiska oraz sami przeprowadzą pomiary wykorzystując prawdziwe dane z eksperymentu w CERNie. Będzie można poznać praktycznie zasadę równoważności masy i energii (E=mc2) podaną przez Einsteina wykonując te ćwiczenia.
Naukowym celem pomiarów wykonywanych przez uczniów jest stwierdzenie, z ilu typów podstawowych elementów zbudowana jest materia Wszechświata. Podobnie jak kiedyś atomy zostały uporządkowane w tablicy Mendelejewa, potem odkrywano cząstki elementarne takie jak proton, elektron, neutron, foton, pion itd. tak teraz mówimy o kwarkach, leptonach i bozonach.

Więcej informacji na temat organizacji warsztatów w Europie (po angielsku).

Cel warsztatów:
Celem jest zaznaczenie roli fizyki cząstek elementarnych w nauce.
Głównym celem jest pokazanie młodzieży, jak wyglądają współczesne badania w fizyce wielkich energii i fizyce cząstek elementarnych. Udział wszystkich uczestników w praktycznej analizie prawdziwych danych ma wprowadzić każdego w atmosferę badań naukowych. Równocześnie uczestnicy poznają cel, dla którego budowane są olbrzymie detektory rejestrujące mikroskopowe cząsteczki: poszukiwanie najmniejszych, najbardziej podstawowych elementów (cegiełek), z których Wszystko jest zbudowane. W czasie wykładu poznają też związek, jaki jest pomiędzy prawami rządzącymi mikroświatem, a Wielkim Wybuchem - początkiem Wszechświata.
Na zakończenie planowana jest wideokonferencja z kilkoma innymi miastami w Europie, gdzie w tym samym czasie będą przeprowadzane podobne warsztaty. Uczestnicy warsztatów przedstawią wyniki swoich obserwacji naukowych i wymienią się nimi ze swoimi rówieśnikami w innych krajach. Tego typu wideokonferencje są jedną z metod pracy w dużych międzynarodowych zespołach i metod porozumiewania się, jakie są stosowane w środowisku naukowym.

Warsztaty w Łodzi:
W 2006 roku planujemy przeprowadzenie 3 warsztatów w Łodzi: Uczestnicy warsztatów otrzymają pamiątkowe CD-ROMy z materiałami warsztatów.

Zajęcia będą trwały od ok. 10 rano do ok. 18 wieczorem. Warsztaty będą w języku polskim, a wideokonferencja po angielsku. Plan zajęć i informacja o dojazdach poniżej.

W trakcie zajęć przewidziany jest wspólny posiłek wszystkich uczestników (pracowników naukowych, nauczycieli i uczniów). Poszukujemy sponsora. Należy sie jednak liczyć z opłatą pokrywającą koszt posiłku (8 - 15 zł) - obowiązkowego dla wszystkich uczestników. Koszt posiłku zależy od lokalizacji warsztatów i jest podany na listach uczestników.

Ramowy plan zajęć:
  • od 9:30 rejestracja
  • 10:00 - 11:00 wykład na temat cząstek elementarnych, metod detekcji, celu prowadzenia badań, związku fizyki cząstek elementarnych z Wielkim Wybuchem - początkiem Wszechświata;
    celem wykładu jest wprowadzenie do dalszych zajęć
  • 11:00 - 11:20 dyskusja, krótka przerwa
  • 11:20 - 12:20 wykład - instrukcja na temat badań, jakie uczestnicy przeprowadzą przy komputerach w drugiej części dnia: szczegółowe omówienie sposobów rozróżniania cząstek, metody pracy itp.
  • 12:20 - 12:40 dyskusja
  • 12:40 - 14:00 wspólny posiłek
  • 14:00 - 16:00 praca przy komputerze (po 2 osoby); analiza danych z eksperymentu w CERNie; od 15:30 zbieranie i omówienie wyników
  • 16:00 - 16:30 przerwa na herbatę i dyskusję
  • 16:30 - 18:00 wideokonferencja prowadzona z CERNu z udziałem grup z innych krajów równocześnie przeprowadzających warsztaty Masterclass (po angielsku)
  • Zakończenie: ewaluacja (po angielsku) i rozdanie pamiątkowych CDROMów
Zakładamy, że uczestnicy biorą udział we wszystkich zajęciach warsztatów.

Adresy szkół i dojazdy:
  • Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego adres: ul. Kopcińskiego 29.
    Centrum znajduje się po przeciwnej stronie ul. Kopcińskiego niż Szpital im. Barlickiego, pomiędzy ul. Narutowicza i ul. Jaracza.
    Dojazd do skrzyżowania ulic Narutowicza/Kopcińskiego, lub do Ronda Solidarności (kościół św. Teresy przy skrzyżowaniu ulic Pomorskiej, Strykowskiej i Uniwersyteckiej).
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 7 - XLV Liceum Ogólnokształcące adres: ul. Minerska 1/3.
    Na stronie szkoły jest plan fragmentu miasta z zaznaczonym położeniem placówki.
    Dojazd tramwajem: 9 do krańcówki: Zdrowie lub 43 / 43bis do przystanku: Zdrowie;
    albo autobusami 76 lub 6 do przystanku: Minerska.
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 10 adres: ul. Strykowska 10/18.
    Na stronie szkoły jest plan fragmentu miasta z zaznaczonym położeniem placówki.
    Dojazd tramwajami 1 lub 6 do krańcówki: Strykowska/Inflancka
    albo autobusami 51,51A,56,60 lub 60A do przystanku: Strykowska 33/43 - Inflancka.
Strona MPK. Rozkład jazdy MPK.


Zgłoszenia:
W warsztatach będą uczestniczyć również osoby spoza szkół, które są współorganizatorami warsztatów. Liczba miejsc jest ograniczona przez liczbę dostępnych komputerów (2 uczestników do jednego PC). Również z innych powodów organizacyjnych potrzebujemy kilku informacji o uczestnikach: imię, nazwisko, szkoła (dla uczniów) lub adres (dla innych).
Warsztaty są przeznaczone wyłącznie dla osób zainteresowanych tematyką opisaną powyżej.
Generalnie, warsztaty są adresowane do uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Istnieje możliwość uczestnictwa osób starszych niż uczniowie, ale w takich przypadkach proszę o podanie motywacji.
Bardzo proszę, aby uczniowie byli zgłaszani przez swoich nauczycieli fizyki.
Zgłoszenia proszę wysyłać jak najszybciej:
  • e-mailem: hoc-lodz@o2.pl
  • faxem: (42) 678 6431
Bardzo proszę o podanie adresu zwrotnego. Wszystkie zaakceptowane zgłoszenia będą potwierdzone i tylko tak zgłoszeni uczestnicy będą mogli brać udział w warsztatach.
Ewentualne pytania proszę kierować na powyższy adres e-mailowy. Dodatkowe informacje można uzyskać pod nr (42)678 6431.


Do 17 lutego wpłynęło 145 zgłoszeń na 120 miejsc. Z przykrością jestem zmuszony do wprowadzenia ograniczeń.
Ostateczna wersja uwzględnia precyzyjniej liczbę dostępnych komputerów w pracowniach, z których będziemy korzystać do ćwiczeń.
W tabeli jest zestawienie zgłoszeń.
Z - oznacza liczbę zgłoszonych uczniów,
P - oznacza liczbę uczniów zaakceptowanych do udziału w warsztatach
szkoła terminy łącznie data zgłoszenia
6 marca 8 marca 11 marca
Z P Z P Z P Z P
XXXII LO 6 6 9 9 - - 15 15 7 lutego
XLIII LO 6 6 - - - - 6 6 9 lutego
XII LO 17 17 15 15 10 10 42 42 12 lutego
ZSP 10 - - - - 12 12 12 12 12 lutego
XXVI LO - - - - 6 6 23 15 13 lutego
2 2 10 2 5 5 15 lutego
XLV LO - - 11 11 - - 11 11 15 lutego
XXIV LO 10 10 15 4 13 7 38 21 15 lutego
IV LO - - - - 2 2 2 2 17 lutego
XVIII LO 4 4 - - - - 4 4 20 lutego
I LO 3 3 - - - - 3 3 20 lutego
XXXV LO 1 1 - - - - 1 1 2 marca
łącznie 49 49 60 41 48 42 157 132


Listy uczestników warsztatów w szkołach:
(listy w formacie PDF, stan na 8 marca 2006 r.)

Lista nauczycieli-uczestników warsztatów 6 marca w Centrum DNiKP:
lista nauczycieli - warsztaty 6 marca w Centrum DNiKP
(lista otwarta: do środy 1. marca przyjmuję zgłoszenia: hoc-lodz@o2.pl. )


Czy to się da zrobić ?
Czy w ciągu jednego dnia można się nauczyć rozpoznawać i nazywać różne cząstki elementarne ?
W 2004 r. przeprowadziliśmy 2 warsztaty tego typu w Łodzi w XII i XLV Liceum Ogólnokształcącym ( zdjęcia )
Uczestniczyło łącznie ok. 80 osób.

W 2005 r. - Światowym Roku Fizyki przeprowadziliśmy 3 warsztaty tego typu w Łodzi wraz w wideokonferencjami i międzynarodowym Quizem (który wygraliśmy) Uczestniczyło ok. 140 uczniów.

Myślę, że większość uczestników może odpowiedzieć twierdząco na powyższe pytanie.



dnia 8 marca 2006 r.
Jacek Szabelski

Strona glowna
Strona główna