Narodowe Centrum Badań Jądrowych
Pracownia Fizyki Promieniowania Kosmicznego
Zakładu Astrofizyki

90-558 Łódź
ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich 69
tel./fax (+48 +42) 6786431
tel./fax (+48 +42) 6783223

Udział w eksperymencie JEM-EUSO

W 2009 r. polska grupa weszła w skład kolaboracji JEM-EUSO (EUSO - Extreme Universe Space Observatory, JEM - Japanese Experiment Module). Eksperyment ma wystartować ok. 2020 r. na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS - International Space Station). Głównym jego zadaniem będzie obserwacja zjawisk wywołanych w atmosferze ziemskiej przez cząstki promieniowania kosmicznego o najwyższych energiach - ponad 1019 eV. Kamera teleskopu będzie rejestrować błyski światła fluorescencyjnego towarzyszące rozwijającym się w atmosferze Wielkim Pękom Atmosferycznym.

Eksperymenty testowe

W łódzkiej Pracowni Fizyki Promieniowania Kosmicznego został zaprojektowany i zbudowany układ zasilania wysokiego napięcia dla fotopowielaczy teleskopu JEM-EUSO. Jego działanie zostało sprawdzone w dwóch testowych eksperymentach: naziemnym eksperymencie EUSO-TA, w którym detektor EUSO pracował przy aparaturze do rejestracji Wielkich Pęków Atmosferycznych na pustyni w Utah (USA), oraz w eksperymencie balonowym EUSO-Balloon, w którym moduł EUSO rejestrował promieniowanie UV w atmosferze w trakcie kilku godzin lotu na wysokości ok. 40 km.

EUSO at Super Pressure Balloon


EUSO-SPB launch

24 kwietnia 2017 r. z bazy w Wanaka w Nowej Zelandii wystartował kolejny balonowy eksperyment testowy EUSO-SPB (EUSO at Super Pressure Balloon) prowadzony we współpracy z NASA.

Detektor EUSO został tym razem wyniesiony na wysokość ok. 33 km, a lot balonu wokół Antarktydy planowany jest na ok. 100 dni. Długi czas ekspozycji umożliwi pierwszą w historii rejestrację Wielkiego Pęku Atmosferycznego nie z powierzchni Ziemi, ale "z góry" ze szczytu atmosfery.



W skład polskiej grupy w eksperymencie JEM-EUSO wchodzą:

  • Jacek Karczmarczyk, Włodzimierz Marszał, Zbigniew Plebaniak, Barbara Szabelska, Jacek Szabelski (NCBJ)
  • Jan Błęcki, Piotr Orleański (Centrum Badań Kosmicznych PAN)
  • Maciej Rybczyński i Zbigniew Włodarczyk (Uniwersytet w Kielcach)

Planowane zadania polskiej grupy:

  • Symulacje rozwoju Wielkich Pęków Atmosferycznych w atmosferze
  • Badania zjawisk świetlnych w atmosferze (tzw. TLE - Transient Luminous Events)
  • Zasilacze wysokiego napięcia do fotopowielaczy
  • Analiza danych obserwacyjnych
Zasada detekcji

Obserwacje cząstek najwyższych energii przez teleskop JEM-EUSO.